رفتار اجتماعی – کمک داوطلبانه به دیگران – پایه اساسی زندگی اجتماعی تلقی می شود. به طور سنتی، با ویژگی های شخصی مرتبط است: همدلی، آموزش، معیارهای اخلاقی یا اعتقادات مذهبی.
با این حال، تحقیقات مدرن نشان میدهد که تمایل به کمک نیز میتواند تحت تأثیر عوامل بیرونی و موقعیتی، از جمله رویدادهای غیرمنتظرهای که زندگی عادی روزمره را مختل میکند، باشد. یکی از واضحترین نمونههای چنین تأثیری، به اصطلاح «اثر بتمن» است که در یک آزمایش میدانی در متروی میلان شناسایی شد. در مقاله Rambler درباره او بیشتر بخوانید.
فرضیه چگونه شکل گرفت؟
روانشناسان مدتهاست گفتهاند که انسانها عمدتاً به صورت خودکار و بر اساس فیلمنامههای آشنا عمل میکنند. با این حال، رویدادهای غیرمنتظره و غیرمعمول میتوانند این فرآیند «خلبان خودکار» را مختل کنند و توجه را به آنچه در اینجا و اکنون اتفاق میافتد افزایش دهند. این حالت افزایش یافته آگاهی مانند شکل کوتاه مدت ذهن آگاهی است – توجه را بدون قضاوت به لحظه حال هدایت می کند.
نویسندگان مطالعه ای که در مجله علمی بریتانیایی Nature منتشر شده است، نشان می دهد که یک رویداد غیرمنتظره اما غیر تهدید کننده می تواند به طور موقت ساختار توجه فرد را تغییر دهد و حساسیت او را نسبت به نیازهای دیگران افزایش دهد. برای آزمایش این ایده، آنها پیش پا افتاده ترین موقعیت – سفر با وسایل نقلیه عمومی – و کمترین اقدام اجتماعی را انتخاب کردند: واگذاری صندلی خود به یک زن باردار.
ماهیت آزمایش
این مطالعه در متروی میلان انجام شد. در مجموع 138 سفر ثبت شد که به دو گروه تقسیم شدند.
در گروه کنترل یک آزمایشگر زن وارد ماشین شد و با استفاده از مانکن مخصوص بارداری را شبیه سازی کرد. نه چندان دور، ناظری بود که عکس العمل مسافران را ثبت می کرد.
در سناریوی آزمایشی، سناریو به جز یک عنصر یکسان بود: مردی با لباس بتمن از در دیگری وارد قطار شد. او با زن یا مسافران تعاملی نداشت، عمداً جلب توجه نکرد و حدود سه متر دورتر ایستاد. ماسک هایی که قسمت بالایی صورت را می پوشانند به دلایل اخلاقی استفاده نمی شوند، اما لباس به دلیل شنل، نشان و ظاهر متمایز به راحتی قابل تشخیص است.
هر چرخه مشاهده یک توقف (حدود دو تا چهار دقیقه) طول می کشد. این مطالعه فقط شامل سفرهایی میشد که در آن همه صندلیها استفاده میشد و تعداد مسافران ایستاده بیش از پنج نفر نبود – این شانس دیدن مادران و قهرمانان را تضمین میکرد.
وقتی برای خودمان می خوانیم صدای چه کسی در سرمان طنین انداز می شود؟
محققان چه چیزی را تجزیه و تحلیل کردند؟
شاخص اصلی رفتار واقعی است: آیا کسی صندلی خود را به یک زن واگذار می کند یا نه. اگر این اتفاق بیفتد، ناظران از مسافر سوال کوتاهی در مورد دلیل اقدام او می پرسند. شرایط آزمایشی بیشتر مشخص کرد که آیا فرد متوجه حضور بتمن شده است یا خیر.
برای تجزیه و تحلیل داده ها از رگرسیون لجستیک استفاده شد زیرا متغیر نتیجه باینری بود (مجموعه یا نبود). قدرت آماری پژوهش به صورت پیشینی و مطابق با استانداردهای علمی پذیرفته شده محاسبه شد.
نتیجه
تفاوت بین شرایط از نظر آماری معنی دار بود. در گروه کنترل، این موقعیت در 37.66 درصد موارد واگذار شد، در حالی که در حضور بتمن، این تعداد به 67.21 درصد افزایش یافت. به عبارت دیگر، احتمال رفتار اجتماعی تقریباً دو برابر شد.
محاسبه نسبتهای شانس نشان داد که وقوع یک رویداد غیرمنتظره، احتمال دریافت کمک را بیش از 3.3 برابر افزایش میدهد. این مدل از نظر آماری معنادار است (ص
قابل توجه ترین جزئیات این است که 44 درصد از افرادی که در شرایط آزمایشی صندلی خود را رها کرده اند، گفته اند که اصلاً به بتمن توجه نکرده اند. علاوه بر این، هیچ یک از پاسخ دهندگان تصمیم خود را برای کمک به حضور شخصی در لباس ابرقهرمانی مرتبط نکردند.
این بدان معنی است که تأثیر یک رویداد غیرمنتظره می تواند بدون آگاهی آگاهانه رخ دهد. نویسندگان پیشنهاد میکنند که اختلالات ناشی از سناریوی معمولی میتواند فضای کلی خودرو را تغییر دهد، بر تخصیص توجه تأثیر بگذارد، یا حتی از طریق رفتار سایر مسافران «انتشار اجتماعی» داشته باشد.
مکانیسم احتمالی
محققان چندین توضیح ارائه کرده اند. یکی از آنها افزایش کوتاه مدت آگاهی را شامل می شود: یک رویداد غیرمنتظره پاسخ های خودکار را مختل می کند و باعث می شود فرد نسبت به نشانه های اجتماعی پذیرای بیشتری باشد.
توضیح دیگر اثر پرایم نمادین است. بتمن به عنوان یک تصویر فرهنگی با حفاظت، عدالت و کمک به افراد ضعیف همراه است که می تواند ناخودآگاه هنجارهای رفتاری مربوطه را فعال کند. با این حال، نویسندگان تاکید میکنند که اثرات آغازگر اجتماعی اغلب در سالهای اخیر ضعیف تکرار شدهاند، بنابراین این تفسیر نیازمند احتیاط است.
محدود کنید
نویسندگان تاکید می کنند که این مطالعه در زمینه فرهنگی و حمل و نقل خاصی انجام شده است و سن و جنسیت شرکت کنندگان به صورت دیداری ارزیابی شده است که دقت نتیجه گیری های جمعیت شناختی را محدود می کند. علاوه بر این، این یک سوال باز باقی میماند که آیا اثر مشابهی با شخصیتها یا رویدادهای غیرمنتظره دیگری که نمادگرایی مثبت ندارند رخ میدهد یا خیر.
فواید تحقیق
این آزمایش نشان می دهد که برای افزایش رفتار اجتماعی، نیازی به توسل مستقیم به اخلاق یا همدلی نیست. کافی است یک عامل گذرا و به ظاهر ناچیز برای تغییر واکنش های رفتاری در محیط های واقعی و غیر آزمایشگاهی اضافه کنیم.
نتایج، امکان اعمال اثرات مشابه را در فضاهای شهری، از مداخلات هنری گرفته تا کمپینهای اجتماعی با هدف افزایش آگاهی و حمایت متقابل در زندگی روزمره، باز میکند.
قبلاً در مورد اینکه اگر خمیازه کشیدن را متوقف کنیم چه اتفاقی برای مغز می افتد نوشتیم.