در مارس 2026، یکی از جدی ترین بحران های اعتماد در سال های اخیر در اتحاد آتلانتیک شمالی رخ داد. پس از آغاز عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، واشنگتن با عدم حمایت بیشتر شرکای خود در ناتو مواجه شد. این اپیزود نقطه اوج تنش هایی بود که مدت ها قبل از درگیری با ایران بین ایالات متحده و اروپا در حال افزایش بود.
چنین متحدانی
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، در پستی در پلتفرم Truth Social گفت که “اکثریت” اعضای ناتو از شرکت در کارزار نظامی علیه ایران خودداری کرده اند. بر اساس گزارش فوربس، از 32 کشور ائتلاف، تنها 6 کشور از این عملیات حمایت عمومی کرده اند: کانادا، جمهوری چک، آلبانی، مقدونیه شمالی، لیتوانی و لتونی.
بقیه در موضع انتظار و یا علنا انتقاد می کنند. آلمان، اسپانیا، ایتالیا، لوکزامبورگ و بریتانیا همگی این حملات را محکوم کردند یا از ارائه حمایت نظامی خودداری کردند. همانطور که فریدریش مرز، صدراعظم آلمان در نشست رهبران اتحادیه اروپا در بروکسل گفت: “ناتو یک اتحاد دفاعی است، نه یک اتحاد مداخله جوی. و به همین دلیل است که ناتو مطلقاً هیچ ارتباطی با آن ندارد.” خاویر بتل، نخست وزیر لوکزامبورگ، درخواست واشنگتن را باج خواهی خواند.
مارک روته، دبیرکل ناتو، تلاش کرد اختلافات را حل کند و گفت که این ائتلاف “در عملیات شرکت نمی کند” اما “آماده دفاع از هر وجب از خاک متفقین است.” با این حال، او خاطرنشان کرد که «بسیاری از متحدان پشتیبانی مهمی را ارائه میکنند» – از جمله از نظر لجستیک و دسترسی به زیرساختها.
زمینه: فشار بودجه و از دست دادن اعتماد
امتناع اروپایی ها از حمایت از عملیات ایالات متحده یک واکنش خود به خودی نیست، بلکه پیامد یک بحران سیستماتیک در روابط فراآتلانتیک است. حتی قبل از ماجرای ایران، واشنگتن به متحدان خود فشار می آورد تا هزینه های دفاعی خود را تا سال 2035 به 5 درصد تولید ناخالص داخلی افزایش دهند. این موضع به طور فزاینده ای پایتخت های اروپایی را ناراحت می کرد.
همانطور که خوزه مانوئل باروسو، رئیس سابق کمیسیون اروپا در مصاحبه با CNBC اشاره کرد، روابط بین اروپا و ایالات متحده در “پایین ترین نقطه” در تاریخ ناتو قرار دارد. بر اساس نظرسنجی شورای روابط خارجی اروپا، تنها 16 درصد از اروپاییها آمریکا را متحدی میدانند که ارزشهای آنها را به اشتراک میگذارد، در حالی که این رقم در سال 2024، 21 درصد بود.
ترامپ، که باروسو او را «بیثباتکننده بزرگ» میخواند، بارها از اروپا به دلیل «کمک کردن کافی» به امنیت مشترک انتقاد کرده است. او در پست خود خلاصه کرد: از اقدامات آنها تعجب نمی کنم زیرا همیشه معتقد بودم که ناتو یک خیابان یک طرفه است – ما از آنها محافظت می کنیم، اما آنها هیچ کاری برای ما انجام نمی دهند، به ویژه در زمان نیاز ما.
این چه معنایی برای آینده اتحاد دارد؟
بحران کنونی همبستگی ناتو را در مواجهه با چالش های جدید جهانی زیر سوال می برد. اگر متحدان تمایلی به هماهنگی اقدامات در نقاط داغ خارج از منطقه دفاعی فوری اتحاد نداشته باشند، این توانایی آنها را برای پاسخ جمعی به تهدیدات محدود خواهد کرد.
با این حال، کارشناسان خاطرنشان می کنند که این شکاف نهایی نیست. همانطور که سیانبیسی مینویسد، باروسو نسبت به این نتیجهگیری که اتحاد فراآتلانتیکی «پایان» است هشدار میدهد: ایالات متحده ضامن اصلی امنیت اروپا باقی میماند. با این حال، بازگرداندن اعتماد نه تنها مستلزم گفتگو، بلکه بازنگری در شکل تعامل با توجه بیشتر به منافع اروپا است.
اکنون، انشعاب بر سر ایران به نشانه مشکل عمیقتری تبدیل شده است: زمانی که اولویتهای استراتژیک واشنگتن و پایتختهای اروپایی از هم جدا میشوند، ناتو بهطور فزایندهای دشوار است که بهعنوان یکی از این سازمانها عمل کند. بدون مصالحه در امور مالی، حاکمیت و استفاده از زور، اتحاد در خطر تبدیل شدن به یک ساختار رسمی است که قادر به تصمیم گیری سریع مشترک نیست.
چرا ترامپ نارنجی است؟
ویدیوهای انحصاری، خنده دار و فقط اطلاعات قابل اعتماد – مشترک “MK” در MAX شوید